Trám trắng – Đông Y Việt Bắc
Home / Đông dược / Trám trắng

Trám trắng


Cây trám trắngQuả Trám trắng CÂY TRÁM TRẮNG Fructus Canarii

Tên khác: Cảm lãm, Thanh quả, mác cơm, cây bùi.

Tên khoa học: Canarium album (Lour) Raensch, họ Trám (Burseraceae).

Mô tả: Cây gỗ to, cao khoảng 15 – 20m. Cành non màu nâu nhạt, có lông mềm. Lá kép lông chim, mọc so le, dài khoảng 30 – 40cm, gồm 7 – 11 lá chét. Lá gần gốc có đầu ngắn; lá ở giữa dài hơn, có đầu thuôn dài; lá tận cùng hình bầu dục. Lá chét dài 5 – 17cm, rộng 2 – 6cm, mép lá nguyên. Gân lá hơi rõ, mặt trên lá màu xanh nhạt, bóng; mặt dưới có lông mềm màu nâu bạc. Hoa mọc thành chùm kép ở đầu cành hay kẽ lá, tụ họp 2 – 3 hoa ở một mấu. Hoa hình cầu, màu trắng. Quả hình thoi, hai đầu tù, dài khoảng 45mm, rộng 20 – 25mm, khi chín có màu vàng nhạt, trong có hạch cứng nhẵn, hình thoi với 2 đầu nhọn, trong có 3 ngăn.

Mùa ra hoa: tháng 6 – 7, mùa quả tháng 8 – 10. Ở nước ta còn có loài trám đen (Canarium nigrum Lour. Engl.), họ trám (Burseraceae). Là cây cao trung bình, lá kép hình lông chim, gồm 4 đôi lá chét. Hoa mọc thành chuỳ mang những nhánh gồm nhiều chùm tán 6 – 10 hoa. Quả hình trứng, màu tím đen.

Bộ phận dùng: Quả (Fructus Canarii); nhựa.

Phân bố: Cây mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi trong nước ta.

Thành phần hoá học: Quả chứa protein (1,2%); chất béo (1%); carbohydrat (12%)…Nhựa có 18-30% tinh dầu, thành phần chủ yếu của tinh dầu là sabinen (45%); terpinen (16,7%)…

Công năng: Thanh nhiệt sinh tân, giải độc.

Công dụng:

– Quả Trám trắng chữa sưng đau cổ họng, ho nhiều đờm, sốt nóng, khát nước, ngộ độc cua cá.

– Nhựa Trám dùng cất tinh dầu, làm chất thơm và chất định hương cao cấp.

Bài thuốc:

TT

Bài thuốc

Thành phần

Cách sử dụng

  1. 1.

Cháo trám vừng: Dùng cho các trường hợp viêm khí phế quản ho khan ít đờm, đau sưng họng

Vừng đen          30 gram

Trám quả            20 gram

Bạch truật          15 gram

Đào nhân              5 gram

Mật ong              20 gram

Gạo tẻ                60 gram

Đào nhân bóc bỏ vỏ và tâm. Đem bạch truật và trám nấu lấy nước. Lấy nước sắc được nấu cháo với gạo tẻ, vừng đen và đào nhân, khi cháo được cho thêm mật ong, khuấy đều. Ngày ăn 1-2 lần. Dùng mỗi đợt 7-20 ngày

  1. 2.

Xi-rô trám củ cải: Dùng cho các trường hợp sởi, thủy đậu thời kỳ nổi ban, sốt phát ban….

Trám                  20 gram

Củ cải              500 gram

Rau mùi              30 gram

Củ cải thái lát thêm nước nấu với trám, sau thêm rau mùi, đường trắng (hoặc chút muối, khuấy đều, gạn lấy nước cho uống, Ngày sắc 1 lần, chia uống nhiều lần trong ngày

  1. 3.

Thanh quả lô căn ẩm: Dùng cho các trường hợp cảm nóng, cảm nắng, sốt nóng đau đầu, đau sưng họng, ho khan ít đờm

Quả trám            10 gram

Rễ sậy (lô căn)  30 gram

Trám đập vụn cùng rễ sậy đem sắc trong 30 phút

  1. 4.

Nước sắc trám mạch môn: trị viêm họng, viêm khí phế quản mạn tính, ho có đờm, đau sưng họng

Trám                  30 gram

Mạch môn          10 gram

Huyền sâm        15 gram

Cam thảo              6 gram

Cả 4 vị thuốc đều thái vụn, chia nhiều ấm nhỏ hãm cho uống trong ngày. Dùng liên tục một đợt 7 – 20 ngày

  1. 5.

Chữa ngộ độc do ăn phải cá độc:

Trám                3 – 5 quả

Sắc lấy nước để uống

  1. 6.

Chữa viêm tắc mạch:

Quả trám trắng 200 gram

Luộc kỹ, ăn và uống cả nước. Dùng liền trong 50 ngày

  1. 7.

Cao trám: Chữa cổ họng sưng đau, miệng ráo, lưỡi khô, nhiều đờm

Quả trám tươi 500 gram

Đường trắng    125 gram

Đập vỡ quả, nấu với nước nhiều lần, bỏ bã, lấy nước, cho đường trắng vào hoà tan, lọc và cô lại còn 250ml. Ngày uống 2-3 lần, mỗi lần 8-15ml, uống với nước đun sôi để nguội

  1. 8.

Chữa đau răng, sâu răng

Quả trám

Quả trám đốt thành than, tán mịn, trộn với xạ hương. Bôi và xỉa vào chỗ đau

  1. 9.

Chữa lở sơn

Vỏ cây trám

Vỏ cây trám chặt nhỏ, nấu với nước để tắm

  1. 10.

Chữa nứt nẻ kẽ chân, gót chân khi trời rét

Hạt trám

Dầu lạc/dầu vừng

Hạt trám đốt thành than, tán mịn, thêm dầu lạc hay dầu vừng, trộn đều. Bôi hàng ngày

  1. 11.

Chữa tràng nhạc

Hạt trám

Hạt gấc

Vỏ quả mướp đắng

(lượng bằng nhau)

Đốt thành than, trộn đều, hoà với mỡ lợn, bôi vào chỗ sưng

Quả trám tươi xanh có tác dụng giải độc rượu, chữa ngộ độc do cua cá. Quả chín có tác dụng an thần, chữa động kinh. Nhân hạt trị và chữa giun. Nhựa trám cất lấy tinh dầu, dùng trong kỹ nghệ nước hoa, colophan dùng trong kỹ nghệ vecni, xà phòng. Nhựa trám trộn với bột cây đậu tương, hương bài làm hương thơm. Do đó cây trám có nhiều tác dụng hữu ích trong phòng bệnh và chữa bệnh, cũng như kinh tế, dân sinh.

Doctor SAMAN

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *